Vereisten supervisie

Op deze pagina vind je alle uitleg voor supervisoren en supervisanten over de voorwaarden en omstandigheden van de supervisie.

1.    Gesuperviseerde praktijk

Om geregistreerd te worden als “gecertificeerd klinisch psycholoog” wordt één jaar fulltime praktijk onder supervisie vereist, of het parttime equivalent daarvan. Het jaar praktijk onder supervisie (of vergelijkbaar) biedt de psycholoog in opleiding de mogelijkheid de kennis, vaardigheden en inzichten die tijdens de universitaire opleiding zijn opgedaan en andere ervaringen met het vak in de praktijk te brengen. Verder biedt het de pas gekwalificeerde psycholoog de mogelijkheid eigenschappen te verwerven op het vlak van zelfbewustzijn, reflectief vermogen, persoonlijke integriteit, ethische competenties en mentale stevigheid, nodig om op competente en verantwoorde wijze als psycholoog een praktijk uit te oefenen. Gedurende dit jaar zal de pas gekwalificeerde psycholoog te maken krijgen met ethische kwesties en dilemma's en ondersteuning krijgen bij de ontwikkeling van een ethische praktijk, in de vorm van gesprekken en supervisie. Ten slotte maakt de praktijk onder supervisie het mogelijk de kwaliteit en competenties van gekwalificeerde psychologen te verzekeren, omdat de psycholoog in opleiding de competenties moet kunnen aantonen die nodig zijn voor de zelfstandige praktijkuitoefening als psycholoog, en de supervisor dit bewijs moet bekrachtigen. Eén jaar praktijk onder supervisie bedraagt ongeveer 1500 uur. Kan in groep zijn.

2.    Klinisch psychologen in supervisie

Klinisch psychologen in supervisie zijn degenen die hun praktijk onder supervisie uitoefenen in het kader van het zich laten registreren op het register van VVKP. Zij werken in directe, persoonlijke interactie met echte cliënten in echte situaties, maar onder supervisie van een gekwalificeerde praktijkbeoefenaar, de klinisch psycholoog – supervisor.

Klinisch psychologen in supervisie kunnen ofwel hun beroepstraining afronden binnen een universitair programma (vb. een vervolmakingsjaar), ofwel in een werkomgeving werken onder supervisie van psychologen die als klinisch psycholoog - supervisor geregistreerd zijn. In beide gevallen is het noodzakelijk dat een naar behoren gekwalificeerd persoon optreedt als supervisor van de psycholoog in opleiding. De praktijk onder supervisie wordt gewoonlijk verricht na het volgen van de 5 – jarige academische opleiding en training als psycholoog. Deze kan plaatsvinden in een jaar fulltime praktijk onder supervisie, na de vijfjarige universitaire opleiding.

3.    De klinisch psycholoog – supervisor

Een klinisch psycholoog - supervisor is een psycholoog die, minimaal over vijf jaar fulltime werk- of vergelijkbare ervaring heeft opgedaan als klinisch psycholoog, die verantwoordelijk is voor het verwerven en beoordelen van beroepscompetenties door een klinisch psycholoog in supervisie in dat werkterrein. Het is de verantwoordelijkheid van de klinisch psycholoog- supervisor de klinisch psycholoog in supervisie dagelijks te ondersteunen in zijn of haar leerproces en zijn of haar competenties te beoordelen, en hem of haar aan te moedigen zo zelfstandig mogelijk te handelen, rekening houdend met de situatie en zijn of haar competenties.

De klinisch psycholoog - supervisor moet erkend worden door de registratiecommissie. Hij/zij is zelf een gecertificeerd klinisch psycholoog met minimum 5 jaar werkervaring als klinisch psycholoog.

4.    Context van gesuperviseerde praktijk

De context voor de praktijk onder supervisie is een realistische beroepsomgeving in het bredere domein van welzijns – en gezondheidszorg. Dit kan door de universiteit of daarbuiten geregeld worden. De beroepsomgeving moet de klinisch psycholoog in opleiding de kans bieden competenties te ontwikkelen en beoordeeld te worden op de verwerving daarvan.

Er zijn verschillende contexten waarin psychologen een praktijk onder supervisie kunnen uitoefenen. Dit zijn onder meer:

  • de psycholoog is student aan de universiteit en de praktijk onder supervisie maakt deel uit van de universitaire opleiding en training;
  • de psycholoog werkt als werknemer en de praktijk onder supervisie maakt deel uit van de ‘proef’-trainingstijd (en de supervisie wordt formeel geregeld binnen de werkomgeving);
  • de psycholoog werkt als werknemer en de praktijk onder supervisie wordt informeel geregeld (en kan worden gegeven door een psycholoog buiten de werkomgeving);
  • de psycholoog werkt zelfstandig en regelt zijn of haar eigen supervisie.

Supervisie houdt in dat de psycholoog in opleiding en de supervisor regelmatig bijeenkomen; dit dient minimaal eens per twee weken te gebeuren, gedurende gemiddeld twee uur. De supervisor kan een vergoeding vragen voor de geleverde supervisie.

5.    Voortdurende praktijkuitoefening en progressieve beoordeling

Voor elke hoofdactiviteit in de praktijk onder supervisie dienen de klinisch psycholoog in opleiding en de klinisch psycholoog - supervisor overeenstemming te bereiken over:

  1. het werkterrein en de cliëntgroep(en) waarop het praktijkwerk betrekking heeft;
  2. rollen (zie competentieprofiel) die het meest met het werk overeenkomen;
  3. competenties die met de activiteit kunnen worden aangetoond.

Wanneer het werk is afgerond, dient de klinisch psycholoog - supervisor een beoordeling in te vullen van de klinisch psycholoog in supervisie, voor elk van de twintig competenties die relevant zijn voor het betreffende werk. Deze beoordeling moet met de klinisch psycholoog in opleiding besproken worden en de terreinen voor verdere ontwikkeling moeten in kaart worden gebracht.

Het is duidelijk dat deze beoordelingen vormend zijn, aangezien de psycholoog in opleiding zijn/haar vaardigheden in de loop van de minimaal vereiste periode van één jaar zal ontwikkelen. Het wordt aanbevolen gebruik te maken van goede praktijken, zoals het gebruik van een portfolio waarin de klinisch psycholoog in opleiding zijn of haar werk en de ontwikkeling van competenties vermeldt, de behoeften op het vlak van professionele ontwikkeling in kaart brengt en het eigen leertraject evalueert. Deze kunnen de basis vormen voor een gedegen beroepspraktijk en bijdragen aan de voortdurende bijscholing, waarvoor portfolio’s ook relevant zijn.

6.    De praktijk van de supervisie

Supervisie kan worden gebruikt om de nieuwe psycholoog te vormen voor het vak, institutionele richtlijnen te herhalen en de standaarden van het vak over te dragen.

De klinisch psycholoog - supervisor ondersteunt de ontwikkeling van een reflectieve praktijk, professioneel bewustzijn en professionele sensitiviteit, en inzicht in ethische kwesties en dilemma’s in de praktijk. De klinisch psycholoog - supervisor levert een wezenlijke bijdrage aan het leerproces aan de hand van modellering, feedback, observatie en discussie. De klinisch psycholoog - supervisor bekleedt ook een soort poortwachtersfunctie, wat inhoudt dat hij of zij de competente praktijk goedkeurt en bijdraagt tot uitsluiting van degenen die niet competent worden geacht om als gecertificeerd klinisch psycholoog een praktijk uit te oefenen.

Er zijn veel benaderingen van supervisie. Maar bij elke benadering wordt van de klinisch psycholoog - supervisor verlangd dat hij of zij over de tijd, inzet en competenties beschikt om supervisor te zijn. De tijd bedraagt gewoonlijk een à twee uur per week ‘geblokte’ en ononderbroken tijd, waarin de klinisch psycholoog - supervisor en de klinisch psycholoog in supervisie samen werken en het werk van de klinisch psycholoog in supervisie bespreken. De klinisch psycholoog - supervisor helpt de klinisch psycholoog in supervisie het werk op cognitief en emotioneel niveau te verwerken en ondersteunt hem of haar bij de ontwikkeling van competenties en vertrouwen. Dit proces kan ook taken met zich meebrengen die door de klinisch psycholoog in supervisie worden verricht onder toezicht van de klinisch psycholoog - supervisor, en die vervolgens de basis vormen voor latere gedetailleerde bespreking en kritische reflectie in het kader van het leerproces. Dit kan ook inhouden dat de klinisch psycholoog in supervisie de klinisch psycholoog – supervisor observeert bij het verrichten van taken en dan daarover reflecteert in het kader van het leer- en ontwikkelingsproces. Audio- en videobanden kunnen een nuttige functie vervullen in het proces van supervisie, omdat zij open besprekingen en feedback mogelijk maken over aspecten van de prestaties van de klinisch psycholoog in supervisie. Er is een aanzienlijke hoeveelheid literatuur over het proces van supervisie, zowel in de klinische psychologie als meer in het algemeen.

Waarschijnlijk zullen er in de toekomst richtlijnen voor de supervisie worden ontwikkeld.

7.    Beoordelen van competenties

Voorgesteld wordt dat klinisch psychologen - supervisors de competenties van een klinisch psycholoog in supervisie beoordelen tijdens en aan het einde van de periode van praktijk onder supervisie, aan de hand van standaard beoordelingscategorieën zoals genoemd in de Appendix Competenties van dit document. Begeleiding en richtlijnen voor de beoordeling van prestaties en competenties worden beschikbaar gesteld.

8.    Resultaten van supervisie

De psycholoog in opleiding dient bewijs te leveren van de verwerving van functies en competenties genoemd in de Appendix Competenties. Hij of zij dient een systematische zelfevaluatie af te ronden van het niveau van zijn of haar vaardigheden in relatie tot de reeks in de Appendix Competenties genoemde competenties, en dit format te gebruiken om de toekomstige professionele ontwikkeling te plannen.

 
Bijlage(n): 
Deel dit bericht
Deel dit bericht